Паралимпиада қозғалысының тарихы

Паралимпиада қозғалысының дүниеге келуі

1948 жылы Сток-Мандевилл реабилитациялық госпиталінің дәрігері Людвиг Гуттман сэр Люк Гиннеспен бірге Екінші дүниежүзілік соғыста жарақат алған ардагерлерге спорттық ойындар ұйымдастырып, екінші дүниежүзілік соғыстан омыртқасы зақымданып оралған британдық ардагерлерді спорттық жарыстарға қатыстыру үшін жинады.

«Мүгедектерге арналған спорттың әкесі» деп аталатын Гуттман омыртқаның жарақаты бар адамдардың өмір сапасын жақсарту үшін спортты қолданудың күшті жақтаушысы болды. Паралимпиада ойындарының прототипі болған алғашқы ойындар 1948 жылы Сток-Мандевилл арбасындағы ойындар деп аталды және Лондондағы Олимпиада ойындарымен тұспа-тұс келді.

Соғыс ардагерлері ғана емес, IX Сток-Мандевилл ойындары 1960 жылы Римде өтті. Олар бірінші ресми Паралимпиада ойындары болып саналады (Паралимпиада ойындарының нөмірленуі 1988 жылы «ретроактивті түрде» қабылданды). Римде 23 елден келген 400 арбадағы спортшы жарысқа түсті. Осы уақыттан бастап әлемде паралимпиада қозғалысының қарқынды дамуы басталды.

1989 жылы Халықаралық Паралимпиада комитеті (ХПК) құрылды.

Қазақстан Паралимпиада ойындарында

Қазақстан алғаш рет Паралимпиада ойындарына 1994 жылы Лиллехаммерде өткен қысқы ойындарда қатысты. Содан бері еліміз 8 жазғы және 7 қысқы Паралимпиада ойындарына қатысты. 

1996 жылы Қазақстан Атлантадағы Жазғы Паралимпиада ойындарында дебют жасады.

Жазғы Паралимпиада ойындарындағы медальдар:

ойындар Алтын Күміс қола жалпы Орын
2016 Рио 1 1 1 1 39
2020 Токио 1 3 1 5 52
2024 Париж 2 3 4 9 39
Барлығы 4 7 5 16 -

Рио-2016 Жазғы Паралимпиада ойындарының жүлдегерлері

Зульфия Ғабидуллина – Жазғы Паралимпиада ойындарында Қазақстан тарихындағы алғашқы алтын медальді жеңіп алды. Рио-де-Жанейрода ол парада жүзуден 100 метрге еркін стильде бірінші болды.

Раушан Қойшыбаева – жұптық пауэрлифтингтен 67 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде 113 келі салмақты көтеріп, күміс жүлдегер атанды.

Токио-2020 Жазғы Паралимпиада ойындарының жүлдегерлері

Давид Дегтярев – пауэрлифтинг бойынша жарыста 54 келіге дейінгі салмақта 174 келі зілтемірді көтеріп, алтын медаль жеңіп алды.

Әнуар Сариев – пара дзюдодан 60 келі салмақта күміс медаль жеңіп алды.

Дәулет Теміржан – пара дзюдодан 73 келі салмақта күміс медаль жеңіп алды.

Зарина Байбатина – пара дзюдодан +70 келі салмақ дәрежесінде күміс медаль жеңіп алды.

Пара жүзуден 100 метрге брасс әдісімен жүзуде Нұрдәулет Жұмағали қола жүлдегер атанды.

Париж 2024 жазғы Паралимпиада ойындарының жеңімпаздары

Давид Дегтярев – пара пауэрлифтингтен 54 келіге дейінгі салмақта алтын медаль жеңіп алды. Ол 188 келі салмақты бағындырып, Қазақстан тарихындағы тұңғыш екі дүркін Паралимпиада чемпионы атанды.

Ақмарал Науатбек – пара дзюдодан 48 келіге дейінгі салмақта (J2 класс) Паралимпиада ойындарының чемпионы атанды.

Ерқын Ғаббасов – пневматикалық винтовкадан 10 метр қашықтыққа атудан күміс медаль алды.

Ерғали Шәмей – пара дзюдодан 73 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде J1 сыныбында күміс медаль жеңіп алды.

Нұрдәулет Жұмағали - парада жүзуден 100 метр қашықтыққа брасс әдісімен (СБ13 санаты) күміс жүлдегер атанды.

Дастан Мұқашбеков – пара атлетикадан ядро лақтырудан қола медаль жеңіп алды.

Жұрқамырза Шүкірбеков - Паралимпиада ойындарында +90 келі салмақта J2 сыныбында пара-дзюдодан қола жүлдегер атанды.

Даяна Федосова – пара дзюдодан 57 келі салмақта J2 қола жүлдегер атанды.

Зарина Райфова – J2 сыныбында пара дзюдодан 70 келі салмақта қола медаль жеңіп алды.

Қысқы Паралимпиада ойындарындағы медальдар

1994 жылы Лиллехаммерде өткен Қысқы Паралимпиада ойындарында қазақстандық Любовь Воробьева шаңғы жарысынан күміс алды. Бұл Қазақстан тарихындағы Қысқы Паралимпиада ойындарындағы алғашқы медаль болды.

2018 жылы Пхенчхан ойындарында Александр Колядин Қазақстан тарихындағы бірінші қысқы паралимпиада алтынын шаңғы спортынан әкелді. Ол 1,5 шақырымдық спринтте бірінші болып мәреге жетті.

2022 жылы Бейжіңде Александр Герлиц парабиатлоннан 10 шақырым қашықтықта (LW6) қола жүлдегер атанды.

ойындар Алтын Күміс қола жалпы Орын
1994 Лиллехаммер 0 1 0 1 20
2018 Пхенчхан 1 0 0 1 20
2022 Бейжің 0 0 1 1 17
Барлығы 1 1 1 1 -